Lúa "Xanh Đọt - Vàng Gốc" Cuối Vụ: Có Phải Do Bệnh Hay Do Phân?

1. Hiện tượng “xanh đọt – vàng gốc” – dấu hiệu không thể xem nhẹ

Vào giai đoạn chắc sữa đến chín, bà con thường thấy lúa vẫn xanh ở phần ngọn nhưng lá gốc lại vàng sớm, đôi khi kèm khô cháy, gốc rạ yếu và dễ ngã.
Thoạt nhìn, nhiều người cho rằng đó là biểu hiện “lúa chín tự nhiên” hoặc do thiếu phân đạm; nhưng thực tế, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý hoặc mất cân đối dinh dưỡng.

Hiện tượng “xanh đọt – vàng gốc” thường xảy ra ở những ruộng:

Bón phân N (đạm) quá cao ở giai đoạn làm đòng, dẫn đến lúa “xanh kéo dài” và già lá sớm ở phần dưới.

Thiếu Kali (K) hoặc vi lượng (Canxi, Magiê), khiến cây yếu gốc, khả năng vận chuyển dinh dưỡng kém.

Bị nấm bệnh hoặc vi khuẩn tấn công vùng cổ bẹ, cổ rễ, làm hư mạch dẫn, khiến phần gốc vàng trước, trong khi phần ngọn vẫn xanh do còn quang hợp.

2. Phân biệt nguyên nhân do dinh dưỡng và do bệnh

a. Do mất cân đối dinh dưỡng

Đặc điểm: Lá gốc vàng đều, không cháy, không mùi hôi; phần bẹ không nhớt, không thối.

Nguyên nhân:

Thiếu Kali (K₂O): Cây lúa không vận chuyển được tinh bột từ lá về hạt, gây “xanh đầu, vàng gốc”.

Thiếu Canxi (Ca) và Magiê (Mg): Gây thoái hóa mô ở phần gốc, giảm sức đứng cây, lúa dễ đổ ngã.

Dư đạm (N): Cây phát triển lá trên mạnh, kéo dài thời gian sinh trưởng, che sáng phần gốc, làm gốc úng vàng.

Khắc phục:

Giảm lượng đạm trong lần bón thúc cuối; tăng phân Kali và trung vi lượng (Ca, Mg, Si).

Bổ sung phân bón lá chứa Bo – Canxi – Silic như Siêu Dinh Dưỡng Japan, hoặc Siêu Hạ Phèn Ra Rễ để giúp rễ hấp thu tốt hơn, cải thiện màu lá đồng đều.

b. Do bệnh hại tấn công phần gốc – bẹ

Hai nhóm bệnh thường gây “vàng gốc” rõ nhất là bệnh khô vằn và bệnh thối cổ gié, cháy bìa lá – vi khuẩn.

▪ Bệnh khô vằn (Rhizoctonia solani)

Xuất hiện ở phần bẹ sát gốc, sau đó lan dần lên.

Triệu chứng: Vết bệnh màu nâu xám, loang hình vằn da hổ. Khi ẩm, có lớp mốc trắng nhạt.

Lá dưới bị khô, bẹ thối, gốc yếu khiến cây dễ đổ ngã.

Giải pháp:

Phun sớm bằng thuốc trừ nấm có hoạt chất Azoxystrobin – Difenoconazole như MITTATOP 325SC để cắt nguồn bệnh từ bẹ lá và cổ gié.

Giữ mực nước ổn định, không để ngập sâu kéo dài vì ẩm độ cao làm bệnh phát triển mạnh.

▪ Bệnh vi khuẩn – cháy bìa lá, thối cổ gié

Gây vàng gốc, thối cổ bẹ, đôi khi gốc rạ nhớt hoặc có mùi hôi nhẹ.

Khi bóc bẹ thấy mô bị nhũn, rễ chuyển vàng nâu, đôi khi gãy rời.

Giải pháp:

Sử dụng cặp đôi VUA ĐẠO ÔN & SIÊU VI KHUẨN hoặc Đạo Ôn – Vi Khuẩn dạng chai, có chứa Kasugamycin, Tricyclazole, Isoprothiolane, Ningnanmycin, vừa khống chế nấm vừa diệt vi khuẩn.

Luân phiên với Xanilzol Gold 500SC hoặc Future 30WP để phòng lem lép và bảo vệ cổ bông.

3. Ảnh hưởng của điều kiện ruộng và thời tiết

- Ruộng thấp, ngập nước lâu → Rễ bị yếm khí, hấp thu kém, gốc vàng nhanh.

- Mưa dầm kéo dài → Tăng ẩm độ, tạo môi trường thuận lợi cho nấm bệnh.

- Nắng nóng xen mưa → Thúc đẩy quá trình oxy hóa hữu cơ, sinh độc phèn, khiến gốc lúa “cháy ngược”.

- Khi gặp các điều kiện này, ngoài việc phòng bệnh, nên phun sản phẩm cải tạo đất và hỗ trợ rễ như Siêu Hạ Phèn Ra Rễ Japan để giảm độc, tăng khả năng hút dinh dưỡng của rễ, giúp gốc xanh trở lại.

4. Phân tích cơ chế “xanh trên – vàng dưới”

- Hiện tượng này thể hiện sự lệch phân bố năng lượng và dinh dưỡng trong cây.

- Khi rễ yếu, dòng vận chuyển dinh dưỡng từ đất lên giảm → phần gốc vàng.

- Khi lá trên vẫn còn hoạt động quang hợp mạnh, phần đọt vẫn xanh do còn tự tổng hợp dinh dưỡng.

- Nếu không xử lý kịp, toàn cây sẽ “chết ngược” từ dưới lên, ảnh hưởng trực tiếp đến chắc hạt và màu gạo.

5. Quy trình khắc phục tổng hợp

Bước 1. Khảo sát nguyên nhân thực tế

- Nếu bẹ không thối → khả năng thiếu Kali, Canxi.

- Nếu bẹ ướt, nhớt, có mùi → nghi nấm, vi khuẩn.

- Nếu ruộng ứ nước → cần rút bớt nước, xới nhẹ mặt ruộng cho thoáng khí.

Bước 2. Xử lý rễ và phục hồi đất

- Dùng Siêu Hạ Phèn Ra Rễ (1–1.5 lít/ha), phun hoặc tưới để hạ phèn, giải độc hữu cơ, kích thích tái tạo rễ mới.

- Có thể bổ sung thêm Siêu Dinh Dưỡng Japan (chứa Humic + Zn) giúp cây hồi phục nhanh, lá gốc xanh trở lại.

Bước 3. Phòng và trị bệnh phối hợp

- Nếu phát hiện khô vằn, cháy bìa lá, đạo ôn cổ gié → Phun Mittatop 325SC hoặc Future 30WP để khống chế nấm.

- Nếu nghi do vi khuẩn → Kết hợp Siêu Vi Khuẩn hoặc Ningnanmycin để tiêu diệt nguồn khuẩn gây thối gốc.

Phun 400–500 lít nước/ha, phun kỹ phần bẹ gốc.

Bước 4. Dinh dưỡng cân đối cuối vụ

- Hạn chế bón phân đạm.

- Tăng Kali, Silic, Bo giúp chuyển hóa tinh bột về hạt nhanh, cây chín đồng đều.

- Duy trì mực nước thấp, chỉ giữ ẩm để tránh nấm bệnh phát sinh.

6. Trường hợp thực tế tại ĐBSCL

Khảo sát tại một số vùng lúa trọng điểm ở Hậu Giang, Sóc Trăng và Bạc Liêu cho thấy:
- Những ruộng bón phân đạm cao, thiếu Kali, thường xuất hiện “xanh đọt – vàng gốc” sớm từ 15–20 ngày trước thu hoạch.
- Ruộng có phun phòng bệnh đạo ôn cổ bông và khô vằn bằng Mittatop hoặc Future thì lá và gốc giữ màu xanh đồng đều hơn, tỉ lệ hạt lép giảm 10–15%.
- Ruộng có phun Siêu Hạ Phèn Ra Rễ giai đoạn 7–10 ngày sau sạ, rễ phát triển mạnh, đến cuối vụ hầu như không có hiện tượng vàng gốc lan rộng.

7. Kết luận

Hiện tượng “xanh đọt – vàng gốc cuối vụ” không phải lúc nào cũng là bệnh, nhưng nếu bỏ qua, cây sẽ yếu nhanh, hạt không chắc, gạo giảm phẩm cấp.
Cần phân biệt rõ nguyên nhân để xử lý đúng hướng:
- Nếu do dinh dưỡng → điều chỉnh phân và phun phục hồi rễ.
- Nếu do nấm hoặc vi khuẩn → phun kịp thời các sản phẩm đặc trị như Mittatop 325SC, Future 30WP, Cặp Đạo Ôn & Siêu Vi Khuẩn.
- Kết hợp Siêu Hạ Phèn Ra Rễ và Siêu Dinh Dưỡng Japan giúp phục hồi gốc, giữ lá bền xanh đến cuối vụ.
- Quản lý tốt giai đoạn này giúp bà con thu hoạch đúng độ chín, hạt sáng, tỷ lệ lép thấp, năng suất đạt tối đa – bảo toàn công sức cho cả mùa vụ.

BVTV Hậu Giang  là đơn vị uy tín chuyên cung cấp thuốc BVTV chất lượng cao, giúp cây trồng phát triển mạnh mẽ và đạt năng suất tối ưu. Chúng tôi cung cấp đa dạng sản phẩm phân bón, thuốc trừ sâu rầy và bệnh hại với giá cả hợp lý, phù hợp với mọi loại cây trồng và điều kiện canh tác. 
Với kinh nghiệm lâu năm trong ngành, BVTV Hậu Giang cam kết mang lại sản phẩm chính hãng, an toàn và hiệu quả cao. Hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn và chọn lựa phân bón phù hợp cho cây trồng của bạn!
Bạn đọc đừng quên theo dõi trang website để đón nhận thêm nhiều tin tức hay và bổ ích khác bạn nhé!
Công Ty TNHH BVTV Hậu Giang
Điện thoại: 0939 878 545
Địa Chỉ: Số 152, Ấp Mỹ Phú, Xã Hoà Mỹ, Huyện Phụng Hiệp, Tỉnh Hậu Giang.
Email: bvtvhaugiang@gmail.com
Website: https://baovethucvathaugiang.vn
Fanpage: https://www.facebook.com/61559265712567/
.

.