Tác Hại Mưa Dầm Giai Đoạn Lúa Trổ

 

Giai đoạn trổ bông là thời điểm mẫn cảm nhất trong chu kỳ sinh trưởng của cây lúa. Đây là lúc các bông lúa vươn ra, phơi noãn, thụ phấn và hình thành hạt – quyết định trực tiếp đến năng suất và chất lượng lúa sau thu hoạch. Tuy nhiên, không phải vụ mùa nào thời tiết cũng thuận lợi để cây lúa “đẻ ngọc”. Một trong những kẻ thù thầm lặng nhưng đầy sức tàn phá với lúa trổ chính là mưa dầm kéo dài.

Tình trạng mưa dầm liên tục trong nhiều ngày khi lúa đang trổ là hiện tượng phổ biến ở các vùng sản xuất lúa lớn như đồng bằng sông Cửu Long, miền Trung và một số tỉnh Bắc Bộ vào mùa vụ tháng 7–9 hoặc 11–12. Tưởng chừng như “mưa là nguồn sống”, nhưng nếu không có biện pháp chủ động ứng phó, mưa dầm sẽ trở thành nguyên nhân chính gây ra hiện tượng thối hạt, lép hạt, giảm tỷ lệ hạt chắc, làm giảm năng suất từ 20–50%, thậm chí mất trắng trong những vụ mùa đặc biệt bất lợi.

Vậy mưa dầm ảnh hưởng gì đến lúa trổ? Làm sao để phòng tránh, giảm nhẹ thiệt hại? Bài viết này sẽ phân tích cụ thể tác hại của mưa dầm đến giai đoạn trổ và đề xuất các biện pháp hiệu quả để bảo vệ lúa một cách chủ động, kịp thời.

1Tác hại của mưa dầm đến lúa trổ

1.1. Gây cản trở quá trình thụ phấn và thụ tinh

Khi mưa kéo dài liên tục trong giai đoạn lúa trổ, độ ẩm trong không khí tăng cao, bông lúa không thể mở hoàn toàn hoặc không mở được, khiến hạt phấn không thể tung ra và bám vào đầu nhụy. Điều này dẫn đến tỷ lệ thụ tinh thấp, lúa không hình thành hạt hoặc hình thành hạt lép. Đây là một trong những nguyên nhân chính gây nên tình trạng lép hạt sinh lý hàng loạt.

1.2. Tạo điều kiện cho nấm bệnh tấn công

Mưa liên tục làm cho độ ẩm không khí luôn ở mức cao, ruộng bị ứ đọng nước, bông lúa bị ẩm lâu ngày. Điều này tạo điều kiện lý tưởng cho nhiều loại nấm bệnh nguy hiểm phát sinh và phát triển, tiêu biểu như:

- Nấm gây bệnh thối cổ bông (Fusarium spp., Curvularia spp.): xâm nhập qua cổ bông trong thời điểm trổ, khiến bông lúa bị héo vàng, thối đen, không vào gạo.

- Nấm gây lem lép hạt (do tập hợp nhiều loại nấm như Bipolaris, Fusarium, Alternaria): làm hạt bị đen vỏ trấu, lép, không đạt chất lượng gạo thương phẩm.

- Đạo ôn cổ bông (Pyricularia oryzae): nếu gặp mưa trong khoảng 0–10 ngày sau trổ, nguy cơ nhiễm bệnh cao, làm bông lúa bị khô trắng, không vô hạt.

1.3. Gây úng ngập và đổ ngã

Nếu ruộng lúa bị ứ nước do mưa dầm mà không có biện pháp thoát nước kịp thời, cây lúa dễ bị thiếu oxy, rễ bị suy yếu. Thân cây bị mềm và dễ đổ ngã khi có gió mạnh hoặc mưa to. Một khi đã đổ ngã, bông lúa nằm sát mặt đất sẽ càng dễ bị nhiễm bệnh, hạt không khô, ảnh hưởng đến quá trình thu hoạch và giảm chất lượng hạt gạo.

1.4. Làm giảm chất lượng và tỷ lệ nảy mầm

Bông lúa bị ướt trong thời gian dài cũng khiến noãn bên trong bị thối hoặc phôi mầm bị tổn thương. Khi gặp nắng sau mưa, các bông lúa đã bị ngâm ướt có thể nảy mầm sớm (lúa nảy mầm trên bông), làm giảm chất lượng gạo nghiêm trọng, không còn giá trị thương phẩm.

 

Phần 2: Các biện pháp bảo vệ lúa trổ trước mưa dầm

Việc phòng chống mưa dầm trong giai đoạn lúa trổ đòi hỏi người trồng phải có chiến lược chủ động ngay từ đầu vụ và phản ứng linh hoạt khi thời tiết chuyển biến. Dưới đây là các nhóm biện pháp quan trọng:

2.1. Biện pháp kỹ thuật ngay từ đầu vụ

Chọn giống ngắn ngày, chống chịu tốt

- Ưu tiên sử dụng các giống lúa có thời gian sinh trưởng ngắn (90–100 ngày), giúp tránh được cao điểm mưa trổ.

- Chọn giống có đặc tính chống chịu tốt với bệnh đạo ôn, bệnh lem lép hạt và thối cổ bông.

- Các giống như OM5451, OM18, Đài Thơm 8, ST24, ST25... thường được sử dụng tại đồng bằng sông Cửu Long do khả năng thích nghi rộng và chịu mưa tốt.

Gieo sạ đồng loạt, né mưa

- Gieo sạ tập trung theo lịch thời vụ của địa phương để tránh lúa trổ rộ đúng thời điểm có mưa.

- Tránh gieo rải rác nhiều đợt làm kéo dài thời gian trổ, dễ gặp mưa bất lợi ở từng nhóm ruộng khác nhau.

Bón phân cân đối, tránh dư đạm

- Giai đoạn làm đòng–trổ là lúc cây cần đủ dinh dưỡng, nhưng nếu bón quá nhiều đạm sẽ làm cây rậm lá, mềm yếu và dễ đổ ngã.

- Bón cân đối N–P–K và tăng cường thêm kali, silic để tăng cứng cây, giúp lúa trổ nhanh, thoát tốt khi có ẩm độ cao.

2.2. Biện pháp canh tác ngay trước và trong thời điểm trổ

Chủ động điều tiết nước hợp lý

- Trước thời điểm lúa trổ 7–10 ngày, nên rút bớt nước để ruộng khô ráo, giúp cây lúa đứng vững.
- Trong thời gian mưa, thường xuyên mở rãnh thoát nước, bơm tiêu úng để không cho nước ứ đọng trên mặt ruộng.

- Sau mưa, nếu thấy ruộng bị ngập, cần xả ngay để rễ không bị thối, cây không bị suy yếu.

Phun thuốc phòng nấm đúng thời điểm

- Trước trổ 5–7 ngày: phun phòng bệnh đạo ôn cổ bông bằng các loại thuốc có hoạt chất như Tricyclazole, Azoxystrobin.

- Sau trổ 3–5 ngày: tiếp tục phun thuốc ngừa lem lép hạt, thối cổ bông bằng các thuốc phổ rộng (kết hợp Azoxystrobin + Difenoconazole hoặc Propiconazole).
- Ưu tiên phun vào lúc trời nắng ráo, tránh phun lúc lúa đang nở bông hoặc quá trễ.

Sử dụng phân bón lá tăng sức đề kháng

- Kết hợp sử dụng các phân bón lá có vi lượng (Bo, Zn, Si) trong giai đoạn lúa chuẩn bị trổ để giúp cây tăng sức chịu đựng, thúc đẩy hạt phấn khỏe mạnh.
- Một số sản phẩm phân bón sinh học cũng giúp cây cứng cáp, tăng tỷ lệ hạt chắc và giảm lép hạt.

2.3. Ứng phó linh hoạt khi mưa dầm bất ngờ

Theo dõi sát dự báo thời tiết

- Dùng ứng dụng thời tiết, bản tin nông nghiệp hoặc thiết bị đo độ ẩm, dự báo mưa để có kế hoạch phòng bị sớm.

- Khi thấy dự báo có mưa kéo dài, tiến hành phun thuốc phòng bệnh sớm hơn và gia cố rãnh tiêu thoát.
Gia cố bờ bao, rãnh tiêu trước mưa

- Kiểm tra kỹ bờ bao, mương rãnh để tránh bị vỡ bờ gây ngập ruộng.

- Dùng máy bơm túc trực để tiêu nước kịp thời trong điều kiện mưa lớn.
Sử dụng biện pháp sinh học

- Trong điều kiện không thể can thiệp bằng thuốc hóa học, có thể dùng các chế phẩm sinh học (Trichoderma, Bacillus subtilis) để ức chế nấm bệnh và bảo vệ môi trường đồng ruộng.

Giảm tác động sau mưa

- Sau khi mưa ngừng, có thể phun lại thuốc phòng nấm nếu thời gian mưa đã kéo dài quá mức (trên 2–3 ngày).

- Không nên bón phân hoặc phun thuốc khi cây lúa đang ướt, tránh phản ứng sốc làm héo cổ bông.

Tổng kết vấn đề

Mưa dầm trong giai đoạn lúa trổ là một hiện tượng thời tiết bất lợi, mang lại nhiều nguy cơ thiệt hại nghiêm trọng cho sản xuất nông nghiệp, đặc biệt tại các vùng trồng lúa trọng điểm. Nếu không có kế hoạch chủ động, người nông dân sẽ dễ lâm vào cảnh “mất mùa vì trời”.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, những ruộng lúa có áp dụng biện pháp né mưa tốt, phun thuốc phòng đúng lúc và kiểm soát nước hiệu quả thường cho năng suất ổn định, ít nhiễm bệnh. Do đó, việc nâng cao kiến thức về sinh lý cây trồng, hiểu

BVTV Hậu Giang  là đơn vị uy tín chuyên cung cấp thuốc BVTV chất lượng cao, giúp cây trồng phát triển mạnh mẽ và đạt năng suất tối ưu. Chúng tôi cung cấp đa dạng sản phẩm phân bón, thuốc trừ sâu rầy và bệnh hại với giá cả hợp lý, phù hợp với mọi loại cây trồng và điều kiện canh tác.

Với kinh nghiệm lâu năm trong ngành, BVTV Hậu Giang cam kết mang lại sản phẩm chính hãng, an toàn và hiệu quả cao. Hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn và chọn lựa phân bón phù hợp cho cây trồng của bạn!

Trên đây là toàn bộ thông tin về hướng dẫn cách sử dụng phân bón cho lá đúng cách. Bạn đọc đừng quên theo dõi trang website để đón nhận thêm nhiều tin tức hay và bổ ích khác bạn nhé!

Công Ty TNHH BVTV Hậu Giang

Điện thoại: 0939 878 545

Địa Chỉ: Số 152, Ấp Mỹ Phú, Xã Hoà Mỹ, Huyện Phụng Hiệp, Tỉnh Hậu Giang.

Email: bvtvhaugiang@gmail.com

Website: https://baovethucvathaugiang.vn

Fanpage: https://www.facebook.com/61559265712567/